Ana Sayfa
07 Aralık 2016 ( 66 görüntülenme )

Atatürk'ün Türk Basınına Mirası

Atatürk'ün Türk basın tarihinde önemi büyük olan eserlerinden Anadolu Ajansı ve Hakimiyet-i Milliye gazetesinin tarihçeleri...
Atatürk Dönemi’nde Kurulan Basın Kuruluşlarından Anadolu Ajansı ve Hakimiyet-i Milliye’nin Günümüze Gelişi
 
Anadolu Ajansı
 
Kurtuluş Savaşı sürecinde millete doğru kaynaktan haber iletilmesi gerekiyordu, bunun için güçlü bir haber teşkilatına ihtiyaç duyulmaktaydı. Aynı zamanda verilen mücadelenin dünya kamuoyuna tanıtılması da şarttı.
 
Osmanlı İmparatorluğunda daha önceleri “Osmanlı Telgraf Ajansı” mevcuttu. Bu ajansın kurulmasına kadar olan sürede, haber kaynakları yabancı ajanslardan oluşuyordu. 1911’de kurulan Telgraf Ajansı, ulusal olmaktan çok ticarî nitelikte idi. Daha sonra “Osmanlı Millî Ajansı”na dönüşen Telgraf Ajansı, Birinci Dünya Savaşı sonunda tarih sahnesinden çekilmişti. 1918 Ekiminde “Türkiye Havas-Reuter” bileşimini görmekteyiz. Bu ajansın Türkiye ile ilgisi isim benzerliğinden başka bir şey değildi.
 
Bu nedende geniş kapsamlı bir haber teşkilatının kurulması gerekliydi. Bu amaçla Meclisin açılmasından 17 gün önce, Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde, Halide Edip (Adıvar) ve Yunus Nadi (Abalıoğlu) tarafından 6 Nisan 1920’de Anadolu Ajansı kurulmuştur. Ajans, Meclisin çıkardığı ilk yasaları duyurmuştur. Mustafa Kemal Paşa’nın arzusu, bütün ülkenin Anadolu Ajansı haberlerinden yararlanmasıydı.
 
Halide Edip ajansın adı konusunda öneriler yapmış ve Türk Ajansı, Ankara Ajansı, Anadolu Ajansı adlarını belirtmiş, “daha da bulunabilir” demişti. Yunus Nadi en iyi adın Anadolu Ajansı olabileceğini belirtince, Halide Edip de “Evvelâ kendini ve mümkünse bütün vatanı kurtaracak olan Anadolu’dur. O halde kararımızı vermiş olalım: Anadolu Ajansı…” deyince Yunus Nadi de bunu kabul etmiştir. Böylelikle bugünlere miras bırakılan Anadolu Ajansı ismini almıştır.
Ajansın ilk bürosu Milli Mücadele'nin ilk karargahı olan Ziraat Mektebi binasında ayrılan bir bölüm olmuştur. Burada Adıvar İngilizce gazetelerin siyasete kaçan kısımlarını tercüme etmekte, Mustafa Kemal Paşa'nın katibi Hayati Beyin getirdiği telgraflar arasında, Anadolu Ajansı veya Hakimiyeti Milliye gazetesi için gerekli olan parçaları kesmekte ve Mustafa Kemal Paşa'nın diğer muhaberatına ait yazıları hazırlamaktaydı.
 
Günün zor şartları altında kurulan Anadolu Ajansı, ilk haberlerini servis etmeye 12 Nisan 1920 tarihinde başlamıştır. Hem yurt içinden hem de yurt dışından haberlerin yer aldığı ilk bülten şu şekildedir:
 
Devlet Merkezimizin düşman işgali altına geçmesi üzerine Anadolu ve Rumeli'nin Müdafaa-i Hukuk azim ve kararlılığı içinde yiğitçe harekete geçtiği şu sıralarda din ve vatan kardeşlerimizin en doğru haber ve bilgiler alabilmelerini sağlamak için kurulan Anadolu Ajansı bugünden itibaren göreve başlıyor. Bugün alınan haber ve bilgilerin oralarda da mümkün olduğu kadar fazla kimse tarafından okunup bilinmesi gereğini arz ve açıklamaya yer yoktur. Bu amaçla oralarda dahi özel örgütler meydana getirerek her gün vereceğimiz bilgilerin telgrafhane kapılarında siyah levhalar üzerine yazılması ve yeterli araç olan yerlerde basılması, yayınlanması ve dağıtılması, nahiyelere ve hatta köylere kadar gönderilmesi hususlarının yerine getirilmesini hepinizin vatan ve millet sevgisinden ve yardımlarından rica ederiz. Bu başlangıçtan sonra, bugünkü son bilgiler aşağıdadır...
 
Ajans, 2 Mart 1925 tarihinde kurulan Anadolu Ajansı Türk Anonim Şirketi ile özerk statüye geçmiştir.
 
Bugün birçok ülkede temsilciliği bulunan, ürettiği haber, analiz ve görüntü gibi materyalleri haber kuruluşlarına servis eden Anadolu Ajansı; maalesef kamu haberciliğinden uzaklaşarak AKP propagandası yapar hale gelmiştir. Ajansın genel müdürü Şenol Kazancı, Ak Parti İstanbul İl Gençlik Kolları’nın Kurucu Başkanıdır.
Aynı zamanda ajansta bir süre İngilizce haberler bölümünde editörlük yaptıktan sonra ajanstan ayrılan Kate O’Sullivan ve Laura Benitez, ajansın AKP’nin kuklası haline geldiğini ifade etmiştir. Ayrıca çalışanlar, kendilerinin gerçek bilgi vermek yerine AKP basın bülteni yazıyor hissine kapıldıklarını ifade etmiştir.
 
Milli mücadele döneminde büyük özverilerle kurulan Anadolu Ajansı, bugün gerçek bilgi vermekten uzak taraflı bir konuma gelerek milleti kandırmaya çalışmaktadır.
 
Hakimiyet-i Milliye’den Ulus Gazetesine
 
Mustafa Kemal tarafından ismi verilen Hakimiyet-i Milliye gazetesinin Atatürk’ün Ankara’ya geldiği dönemde çıkarılmasına karar verilmiş ve yayınlandığı 10 Ocak 1920 tarihinde baş yazısı yine Mustafa Kemal Atatürk tarafından yazılmıştır. Gazete Anadolu’da kurulan Anadolu ve Rumeli Müdafa-i Hukuk Cemiyeti’nin yayın organıdır. Başlangıçta haftada iki gün yayınlanan gazete 18 Temmuz 1920’den sonra haftada üç gün, 6 Şubat 1921’den sonra da günlük olarak çıkarılmıştır. Gazete 1934 yılına kadar Hakimiyet-i Milliye adıyla, o tarihten sonra da “Ulus” adıyla çıkmaya devam etmiştir.
 
14-15 Aralık 1953’te Demokrat Parti’nin çıkardığı bir kanun doğrultusunda Cumhuriyet Halk Partisi'nin mallarıyla birlikte Ulus matbaası, binası ve tesisleri de hazineye devredildiğinden gazete kapanmıştır. Daha sonra Barış ve Yeni Ulus adlarını alarak açılan gazete bir dönem tekrar kapanmış; en sonunda Ulus adıyla haftalık gazete olarak çıkmaya başlasa da eski statüsüne ulaşamamıştır.
 
Kaynakça
Anadolu Ajansı Resmi Sitesi, http://aa.com.tr/tr/p/tarihce,
Milli Mücadelede “Anadolu Ajansı”nın Kuruluşu ve Faaliyetlerine Ait Bazı Belgeler, Doç. Dr. Yücel Özkaya, http://www.atam.gov.tr/dergi/sayi-02/milli-mucadelede-anadolu-ajansinin-kurulusu-ve-faaliyetlerine-ait-bazi-belgeler,
Eski editörleri: AA, hükümetin kuklası, http://www.diken.com.tr/eski-editorleri-aa-hukumetin-kuklasi/,
Çankaya Köşkü’nde yeni A Takımı, http://www.milliyet.com.tr/cankaya-kosku-nde-yeni-a-takimi/siyaset/detay/1935153/default.htm
Atatürk’ün Çıkardığı Gazeteler, http://www.isteataturk.com/haber/3296/ataturk-8217un-cikardigi-gazeteler
 

Bunlar da İlginizi Çekebilir

SARIZEYBEK MEDYA

Güncel Haberwww.sarizeybekhaber.com.tr
Güncel Araştırmawww.bilgeturksam.com
Video Haberwww.sarizeybek.tv
Özel Haberwww.erdalsarizeybek.com.tr
KİTAPwww.sarizeybekhaber.com.tr
ÖZGEÇMİŞİ